Poradniki › Wiedza o przetargach › Przetarg ustny a pisemny

Przetarg ustny a pisemny – czym się różnią?

Osoby zainteresowane zakupem lub dzierżawą nieruchomości często spotykają się z określeniami „przetarg ustny” i „przetarg pisemny”. Chociaż oba służą wyłonieniu zwycięzcy, różnią się sposobem składania ofert i zasadami ich oceny.

W przetargu ustnym uczestnicy licytują cenę, natomiast w przetargu pisemnym składają wcześniej przygotowane oferty, które następnie ocenia organizator.

Jak dokładnie wygląda każdy z tych przetargów? Wyjaśniamy na prostych przykładach.

1. Czym jest przetarg ustny?

Przetarg ustny to inaczej licytacja. Uczestnicy zgłaszają kolejne, coraz wyższe kwoty, a zwycięża osoba, która zaoferuje najwyższą cenę.

W przypadku sprzedaży nieruchomości licytacja rozpoczyna się od ustalonej przez organizatora ceny wywoławczej. Każda kolejna propozycja musi być wyższa od poprzedniej o odpowiednią kwotę, nazywaną postąpieniem.

Przykład

Gmina organizuje przetarg ustny na sprzedaż działki rolnej o powierzchni 3 hektarów.

Cena wywoławcza wynosi 100 000 zł.

W licytacji uczestniczą trzy osoby:

  • Uczestnik A oferuje 105 000 zł.
  • Uczestnik B podnosi cenę do 110 000 zł.
  • Uczestnik C proponuje 115 000 zł.

Jeżeli pozostali uczestnicy nie zaoferują wyższej kwoty, przetarg wygra uczestnik C, który zaproponował 115 000 zł.

W przetargach ustnych dotyczących sprzedaży nieruchomości publicznych prowadzący licytację trzykrotnie wywołuje najwyższą zaoferowaną cenę. Jeśli nikt jej nie przebije, licytacja zostaje zakończona.

Warto wiedzieć: w takim przetargu nie trzeba rywalizować z kilkoma osobami, aby wygrać. Może wystarczyć nawet jeden uczestnik, jeśli spełnia warunki i zaoferuje wymagane postąpienie ponad cenę wywoławczą.

2. Czym jest przetarg pisemny?

W przetargu pisemnym uczestnicy nie licytują ceny na bieżąco. Zamiast tego przygotowują oferty i przekazują je organizatorowi w określonym terminie.

Oferta może obejmować nie tylko proponowaną cenę lub czynsz, ale również inne informacje wymagane w ogłoszeniu.

Następnie komisja przetargowa analizuje otrzymane propozycje i wybiera najkorzystniejszą ofertę na podstawie ustalonych zasad.

Ważne: w przetargu pisemnym najwyższa cena nie zawsze oznacza wygraną. Jeżeli organizator przewidział dodatkowe kryteria, również one mogą mieć znaczenie.

Przykład

Gmina organizuje przetarg pisemny na dzierżawę działki przeznaczonej pod określoną działalność.

W warunkach przetargu wskazuje, że oferty będą oceniane według dwóch kryteriów:

  • Wysokości proponowanego czynszu.
  • Sposobu zagospodarowania nieruchomości.

Dwóch uczestników składa oferty:

Uczestnik A proponuje czynsz 12 000 zł rocznie, ale przedstawia słabiej oceniony plan zagospodarowania.

Uczestnik B proponuje czynsz 11 000 zł rocznie, ale jego plan zagospodarowania uzyskuje znacznie wyższą ocenę.

Jeżeli zgodnie z ogłoszonymi kryteriami oferta uczestnika B uzyska więcej punktów, to właśnie on może wygrać przetarg, pomimo zaproponowania niższego czynszu.

To przykład pokazujący, dlaczego przed złożeniem oferty trzeba dokładnie przeczytać kryteria wyboru zwycięzcy.

Nie oznacza to jednak, że każdy przetarg pisemny uwzględnia dodatkowe kryteria. W niektórych postępowaniach najważniejsza będzie wyłącznie oferowana kwota.

3. Jak przebiegają oba rodzaje przetargów?

Przetarg ustny – krok po kroku

  1. Organizator publikuje ogłoszenie zawierające cenę wywoławczą, termin, miejsce i warunki uczestnictwa.
  2. Osoby zainteresowane udziałem spełniają wymagania określone w ogłoszeniu, np. wpłacają wadium.
  3. W wyznaczonym terminie rozpoczyna się licytacja.
  4. Uczestnicy zgłaszają kolejne, coraz wyższe kwoty.
  5. Po zakończeniu licytacji organizator ogłasza zwycięzcę.

Przetarg pisemny – krok po kroku

  1. Organizator publikuje ogłoszenie wraz z warunkami i kryteriami oceny ofert.
  2. Uczestnicy przygotowują oferty zgodnie z wymaganiami.
  3. Oferty zostają złożone przed upływem określonego terminu.
  4. Komisja sprawdza, czy oferty spełniają wymagania formalne, a następnie je ocenia.
  5. Organizator ogłasza wynik postępowania.

Przy sprzedaży nieruchomości publicznych przetarg pisemny obejmuje część jawną, podczas której komisja otwiera i sprawdza oferty, oraz część niejawną, w której dokonuje ich szczegółowej oceny.

4. Przetarg ustny a pisemny – porównanie

CechaPrzetarg ustnyPrzetarg pisemny
Sposób składania ofertLicytacjaPrzygotowana oferta
Możliwość podwyższania cenyTak, podczas licytacjiCo do zasady nie ma bieżącej licytacji
Wybór zwycięzcyNajwyższa zaoferowana cenaNajkorzystniejsza oferta
Kryteria ocenyCenaCena i ewentualne dodatkowe kryteria
Moment poznania wynikuZwykle po zakończeniu licytacjiPo ocenie złożonych ofert
Najważniejsze dla uczestnikaUstalenie maksymalnej kwotyPrzygotowanie oferty zgodnej z warunkami

5. Czy przetarg ustny lub pisemny może być ograniczony?

Tak. Zarówno przetargi ustne, jak i pisemne mogą występować w dwóch formach:

  • Nieograniczonej – do udziału mogą przystąpić wszyscy zainteresowani spełniający ogólne warunki postępowania.
  • Ograniczonej – udział jest zarezerwowany dla osób spełniających określone dodatkowe wymagania.

Oznacza to, że możesz spotkać się na przykład z przetargiem ustnym ograniczonym albo pisemnym nieograniczonym.

Szczegółowe różnice między tymi formami wyjaśniamy w osobnym poradniku: „Przetarg ograniczony i nieograniczony – najważniejsze różnice”.

6. Na co zwrócić uwagę przed przystąpieniem do przetargu?

Niezależnie od tego, czy przetarg jest ustny, czy pisemny, przed udziałem należy sprawdzić kilka podstawowych informacji:

  • Warunki uczestnictwa – upewnij się, że możesz wziąć udział w postępowaniu.
  • Termin – sprawdź datę licytacji lub ostateczny termin składania ofert. Nie muszą to być te same terminy co dzień ogłoszenia wyniku.
  • Wadium – jeżeli jest wymagane, wpłać je zgodnie z instrukcją organizatora.
  • Cena i dodatkowe koszty – ustal, ile rzeczywiście możesz przeznaczyć na zakup lub dzierżawę nieruchomości.
  • Kryteria wyboru – w przetargu pisemnym sprawdź, jakie elementy oferty będą oceniane.
  • Dokumentacja nieruchomości – zapoznaj się z jej stanem prawnym, przeznaczeniem i warunkami przyszłej umowy.

W przypadku licytacji szczególnie ważne jest wcześniejsze ustalenie maksymalnej kwoty, której nie chcesz przekroczyć. Z kolei w przetargu pisemnym kluczowe znaczenie ma kompletność i prawidłowe przygotowanie oferty.

Podsumowanie – czym różni się przetarg ustny od pisemnego?

Najważniejsza różnica dotyczy sposobu wyboru zwycięzcy.

Przetarg ustny to licytacja, w której uczestnicy podwyższają oferowaną cenę. Wygrywa ten, kto zaoferuje najwięcej.

Przetarg pisemny polega na składaniu i ocenie ofert. Zwycięża oferta uznana za najkorzystniejszą na podstawie kryteriów określonych przez organizatora.

Obie formy mogą być stosowane przy sprzedaży lub dzierżawie nieruchomości. Szczegółowy przebieg postępowania zależy jednak od jego przedmiotu, organizatora oraz obowiązujących przepisów.

Dlatego przed każdym przetargiem należy dokładnie zapoznać się z ogłoszeniem i jego dokumentacją.

Szukasz przetargów na grunty rolne?

Na Agroprzetargi.pl znajdziesz ogłoszenia dotyczące sprzedaży i dzierżawy gruntów rolnych, terenów inwestycyjnych oraz innych nieruchomości z różnych regionów Polski.

Sprawdź aktualne przetargi

Artykuł ma charakter informacyjny. Przedstawione przykłady są fikcyjne i służą wyjaśnieniu zasad. Szczegółowe warunki każdego postępowania określa organizator. Zasady sprzedaży nieruchomości publicznych mogą różnić się od regulaminów dotyczących dzierżawy.